Kodak phá sản: tự chế máy ảnh số năm 1975, 37 năm sau sập

Kodak phá sản vào ngày 19/1/2012 khi nộp đơn xin bảo hộ tại Mỹ, dù chính kỹ sư của hãng đã chế ra chiếc máy ảnh số đầu tiên từ năm 1975. Tập đoàn sụp đổ sau 37 năm vì quá tiếc mỏ vàng bán phim chụp hình chứ chẳng thiếu công nghệ.

Chuyện thật mà nghe rất tiếc. Hùng vừa kể lại điển tích này trong tập 3 series Nói đạo lý dài 144 giây để anh em làm nghề cùng ngẫm lại công việc của mình. Bài viết này ghi lại từ chuyện gốc năm 1975, lý do lãnh đạo Kodak giấu chiếc máy vào ngăn kéo, cho tới bài học cho người đang có mảng ăn nên làm ra. Đọc xong, bạn sẽ tự soi lại cách làm ăn hiện tại.

Video ngắn dưới đây là tập 3 series Nói đạo lý, dài chừng 2 phút rưỡi.

Vì sao Kodak phá sản?

Nguyên nhân gốc rễ khiến tập đoàn nộp đơn phá sản ngày 19/1/2012 là vì họ cố giữ nguồn lợi nhuận lớn nhất từ việc bán phim chụp hình. Dù tự tay làm ra máy ảnh số trước thiên hạ 37 năm, Kodak lại cất nó vào ngăn kéo vì sợ tự đạp đổ mỏ vàng của mình.

Mỏ vàng đó êm quá mà. Hồi đó, người ngoài nhìn vào cứ tưởng Kodak là hãng máy chụp hình, nhưng thật ra Kodak là hãng bán phim. Cái máy chụp hình được bán rất rẻ, còn cuộn phim chụp hình mới là nguồn lợi nhuận lớn nhất nuôi cả tập đoàn. Máy chụp hình kỹ thuật số lại không cần phim, nên ban lãnh đạo thấy bán máy số là tự đạp luôn mỏ vàng của chính mình.

Bạn cứ hình dung một cô chủ tiệm in ảnh ở chợ ngại nhận in ảnh từ điện thoại vì sợ mất khách rửa phim. Khi khách quen mang phim ra rửa mỗi tuần đang cho thu nhập đều đặn, mấy đứa nhỏ cầm điện thoại ra hỏi in ảnh trực tiếp thì cô xua tay từ chối vì sợ bà con bỏ thói quen mua phim ở tiệm mình. Giả sử vài năm sau, tiệm kế bên chịu nhận in ảnh từ điện thoại. Khách quen của cô sẽ lặng lẽ dắt nhau qua tiệm đó, vì cái họ cần là tấm ảnh chứ đâu phải cuộn phim.

Bài học từ video ngắn 144 giây của Hùng nằm ngay ở đó: cái mới mình cố tình không làm thì người khác cũng làm. Anh em đang ăn nên làm ra ở mảng nào hay đang xây dựng thương hiệu cá nhân có khách quen thì luôn sẵn sàng chuẩn bị trước. Bạn đừng bao giờ giấu cái mới vì tiếc phương thức cũ hay tiếc cách làm ăn cũ. Chần chừ là mất phần ngay.

Năm 1975: Steven Sasson chế ra máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên

Quay ngược về năm 1975, tại phòng thí nghiệm của Kodak có một anh kỹ sư tên là Steven Sasson. Lúc cả thế giới vẫn lắp phim nhựa vào máy cơ, anh kỹ sư này chế ra cái máy chụp hình kỹ thuật số, tức là chiếc máy digital đầu tiên trên đời. Bạn xem thêm tư liệu lịch sử về phát minh năm 1975 này tại hồ sơ phát minh máy ảnh số trên Wikipedia.

Cái máy lúc đó thô lắm. Thiết bị nặng khoảng 3,6 kg (8 pound), cầm nặng trịch như thùng đồ nghề cơ khí. Ảnh chụp ra chỉ có màu đen trắng, độ phân giải vỏn vẹn 100 × 100 điểm ảnh, tức 0,01 megapixel. Mỗi lần bấm chụp, máy mất đúng 23 giây để ghi 1 tấm ảnh vô băng cassette rồi mới phát lên màn hình tivi.

Để bạn không rành kỹ thuật dễ hình dung, một điểm ảnh là một chấm nhỏ ghép thành tấm hình. Hôm nay bạn cầm điện thoại bấm chụp 1 ảnh, phóng to mấy lần vẫn thấy rõ từng sợi tóc vì ảnh ghép từ hàng chục triệu chấm mịn màng, còn ảnh 0,01 megapixel năm 1975 chỉ có 100 chấm ngang nhân 100 chấm dọc, nhìn mờ nhòe như hình xếp bằng gạch vuông đen trắng. Tới năm 1977, Kodak nộp đơn xin bằng sáng chế cho máy này và được cấp bằng năm 1978 (U.S. patent 4,131,919).

“Dễ thương đó, nhưng đừng kể cho ai”: lãnh đạo Kodak đã nghĩ gì?

Làm xong chiếc máy chạy được, anh kỹ sư đem thiết bị nặng 3,6 kg đi khoe đội ngũ lãnh đạo Kodak. Thay vì được đầu tư làm tiếp, anh lại nhận về sự thờ ơ vì ban giám đốc lo cho doanh số phim nhựa. Theo lời Sasson kể lại sau này, phản ứng của cấp trên lúc đó đại ý là: “dễ thương đó, nhưng đừng kể cho ai”. Thế là chiếc máy bị cất vô ngăn kéo.

Bạn hình dung buổi khoe máy năm 1975 diễn ra đại ý như vầy (Hùng dựng lại cho dễ hình dung, không phải biên bản họp thật). Anh kỹ sư đặt khối máy gắn băng cassette lên bàn, bấm chụp 1 tấm ảnh rồi chờ 23 giây cho hình hiện lên tivi: “Thưa các sếp, máy này chụp hình không cần phim, chụp xong coi trên tivi luôn”. Mấy vị lãnh đạo nhìn tấm ảnh đen trắng 100 × 100 điểm ảnh rồi nói: “Không xài phim thì hãng mình bán phim cho ai, thôi cái máy này dễ thương đó, nhưng cậu im đi, đừng có kể cho ai hết”.

Nghe qua thấy hợp lý quá chừng. Mô hình của Kodak lúc đó giống hệt cách người ta bán máy in rẻ mà mực đắt ở văn phòng. Hãng bán cái máy chụp hình rất rẻ để ai cũng mua được, rồi thu lợi nhuận lớn từ những cuộn phim mà khách phải mua đi mua lại suốt nhiều năm. Nói công bằng, đứng ở ghế ông sếp năm 1975, khi mảng phim đang hái ra tiền còn cái máy mới nặng 3,6 kg chụp mất 23 giây mới ra 1 ảnh mờ, quyết định cất máy vô ngăn kéo nghe rất hợp lý, và chính vì nghe hợp lý nên nó nguy hiểm.

Từ máy ảnh số tới điện thoại: dòng chảy Kodak không chặn được

Kodak cất chiếc máy vô ngăn kéo và nghĩ mình im lặng thì người ta sẽ mua phim mãi. Chuyện đời đâu chiều ý mình. Mấy chục năm sau cột mốc năm 1975, các hãng khác lần lượt đưa máy kỹ thuật số ra thị trường, khiến người dùng thấy chụp ảnh xem ngay trên màn hình tiện hơn hẳn mua phim đem rửa nên họ bỏ phim nhựa.

Về sau Kodak cũng có bán máy ảnh số, nhưng cuộc chơi lúc đó đã chia cho nhiều hãng khác mất rồi. Tới khi điện thoại có camera xuất hiện, cả máy ảnh số lẫn phim chụp hình cùng teo lại vì người ta chỉ cần rút điện thoại ra bấm 1 lần là có ảnh. Đó là dòng chảy hiển nhiên của thị trường mà Kodak muốn đi ngược lại. Ngày 19/1/2012, Kodak nộp đơn xin bảo hộ phá sản (Chapter 11) ở Mỹ, tới tháng 9/2013 mới ra khỏi phá sản và sống tiếp với quy mô nhỏ hơn nhiều.

Anh em đang lo tăng doanh số bán khoá học online thì nhớ kỹ chỗ này. Mình đứng yên giữ cách cũ thì doanh số đâu có đứng yên theo mình.

Bài học từ Kodak: cái mới mình không làm thì người khác cũng làm

Nhìn lại câu chuyện 37 năm từ năm 1975 tới lá đơn ngày 19/1/2012, quy luật hiện ra rất rõ: cái mới mình cố tình không làm thì người khác cũng làm. Người lạ chẳng nể nang mình đâu. Hùng đặt 3 cách lựa chọn trước cái mới vào bảng dưới đây để bạn so sánh.

Đọc 3 dòng trong bảng trên, bạn thấy người lạ ngoài thị trường không mang gánh nặng bảo vệ doanh thu bán phim như Kodak, nên họ cứ bấm nút tung cái mới ra hết tốc lực. Kể cả khi bạn đã hiểu personal branding là gì và có tiếng tăm trong nghề, khách vẫn rời đi nếu cách làm của bạn đã cũ. Đúng như câu chốt của Hùng trong video ngắn 144 giây:

“Tự mình làm ra cái mới thay cho cái cũ của mình trước, còn hơn là để người lạ tới làm thay cho mình.”

Làm sao biết mình đang “cất máy vô ngăn kéo”?

Nhiều anh em nghĩ chuyện giấu máy ảnh số chỉ xảy ra ở tập đoàn lớn, chứ thực tế chuyên gia, chủ khoá học và CEO vẫn làm chuyện tương tự mỗi ngày. Bạn thử soi vào 4 dấu hiệu dưới đây. Dấu hiệu đầu tiên là gạt ý mới chỉ vì sợ “làm vậy ăn vào khách cũ”, giả sử một trung tâm tiếng Anh ngại mở khoá online vì sợ lớp offline vắng khách. Vì tiếc học phí lớp trực tiếp quen thuộc, trung tâm tự trói mình trong phòng học nhỏ.

Dấu hiệu thứ hai là đo cái mới bằng thước của cái cũ, giống hệt lúc lãnh đạo Kodak năm 1975 chê tấm ảnh 0,01 megapixel mất 23 giây mới ghi xong vào băng cassette là quá mờ so với phim nhựa. Giả sử một chuyên gia thử dùng AI lần đầu, thấy bản nháp chưa mượt bằng mình làm tay liền chê công cụ vô dụng. Họ quên rằng cái mới lớn rất nhanh.

Dấu hiệu thứ ba là khách đã hỏi cái mới mà mình vẫn né, còn dấu hiệu thứ tư là người mới vào nghề làm đúng cái mình chê mà khách vẫn mua. Ví dụ giả sử học viên hỏi bài giảng quay sẵn mà người dạy vẫn ép học theo giờ cố định, hoặc chuyên gia ngại để AI làm khúc việc mình vẫn tính tiền khách, trong khi người mới vào nghề dùng công cụ mới làm gọn hơn và khách vẫn mua bên đó.

Dĩ nhiên, tự làm cái mới không có nghĩa là bỏ ngay cái cũ đang nuôi mình hôm nay. Bạn hãy làm cái mới song song, cho nó lớn dần từng bước, rồi để cái cũ nghỉ khi cái mới đủ sức gánh. Kodak có trọn 37 năm, từ cái máy năm 1975 tới lá đơn ngày 19/1/2012, để làm đúng chuyện đó mà không làm. Cái mới phải là thứ khách thật sự cần hơn chứ đừng đổi theo phong trào. Đừng cất cái máy vô ngăn kéo.

Người làm khoá học, làm kênh tự thay mình trước ra sao?

Trong công việc thương mại hoá kiến thức ở thị trường Elearning Việt Nam, việc bán khoá học cho người quen và follower cũ rồi cũng tới trần. Tệp người quen rồi cũng cạn. Người tự làm cái mới trước là người tự học bán cho người lạ, tự đưa khoá lên web riêng và ứng dụng tạo bài giảng Elearning bằng AI để AI gánh khúc quay dựng. Bạn hãy bấm xem video miễn phí Lỗi sai về KINH DOANH kinh điển nhất của những anh em đồng nghiệp không chuyên để thấy vì sao ra được khoá học mới là bước nhẹ nhất trong 5 bước kinh doanh.

Ngay tại Khánh Hùng Academy, trong khoá học của Hùng có bài dạy phân bổ thời gian edit video, còn giờ chính Hùng làm app nhanhieu.ai để AI tự edit, tự vẽ hình và tự đăng, tức là tự thay khúc việc cũ trước khi người lạ làm. KHA đã làm ra khoảng 12 tỷ doanh số khoá học, tới ngày 25/09/2026 có 44.698 tài khoản học viên. Mảng đang ăn nên làm ra như vậy mà Hùng vẫn tự làm cái mới thay khúc việc cũ, vì Hùng không muốn thành người cất máy vô ngăn kéo.

Anh em đồng nghiệp học cùng Hùng đã ra mắt 582 khoá, trong đó 487 khoá bán thành công. Ai thấy khoá của mình bán chậm lại thì soát trước 5 lỗi bán khoá học online hay gặp, rồi hỏi tiếp: cái mới nào trong nghề mình đang né?

Tập 3 series Nói đạo lý: AI kể chuyện Kodak, Hùng chỉ đọc

Video ngắn 144 giây ở đầu bài là tập 3 series “Nói đạo lý cùng nhanhieu.ai”, nối tiếp tập 1 nói về hiệu ứng Benjamin Franklin. Ở tập này, Hùng chỉ đọc nội dung để test AI giải thích: cầm điện thoại, đọc kịch bản trên teleprompter của app, quay xong bấm stop. Hùng chẳng đụng tay khâu dựng. Toàn bộ việc sau đó do app nhanhieu.ai tự xử lý: tự edit, tự đăng lên các kênh, tự trực tin nhắn để lọc khách tiềm năng và đẩy lên CRM, tất cả trong 1 app.

Mấy cảnh hoạt hình đất sét vẽ anh kỹ sư Kodak, ông sếp, cái ngăn kéo và đống phim như mỏ vàng là do hệ thống dựng video bằng AI tự vẽ, tự làm chuyển động. Ứng dụng này giúp chuyên gia và anh em đang làm CEO xây kênh làm thương hiệu cá nhân: chỉ cần đứng ra nói đúng chuyên môn, AI tự edit theo đúng lĩnh vực, tự vẽ hình giải thích cho dễ hiểu và thú vị, tự lo quản lý mạng xã hội đa kênh và trực luôn bình luận cùng tin nhắn inbox. Cuối video ngắn 144 giây, Hùng mời anh em là câu nào người ta nói hoài mà nghe thấy sai sai thì comment, tập sau Hùng nói.

Xem miễn phí: vì sao trước bán được khoá học mà giờ thì không?

Nhiều chuyên gia trước đây mở lớp là có học viên đăng ký, nhưng giờ đăng bài hoài mà vắng khách. Bán cho follower cũ chính là cái máy phim của bạn. Học bán cho người lạ là cái máy số. Hùng dạy đúng chuyện bán cho người lạ này cho anh em đồng nghiệp, và trong 582 khoá đồng nghiệp ra mắt đã có 487 khoá bán thành công.

Trong video miễn phí “Tại sao trong quá khứ bạn Bán được khóa học mà bây giờ thì không?!”, Hùng chỉ rõ trước đây bạn bán được nhờ follower và uy tín tích luỹ vô thức 5 năm tới 10 năm làm nghề, người ta tin sẵn nên gần như chẳng cần chốt sale. Follower có hạn, muốn bán gấp 2 tới 5 lần thì phải học bán cho người lạ qua 2 phần: marketing (xuất hiện và tạo chuyển đổi) cùng chốt sale (người ta tin sản phẩm, tin bạn). Hùng hỏi thẳng trong video: tốt gỗ rồi thì sao không học cách sơn cho nó đẹp? Bài này nằm trong giáo trình PRO, nhưng thuộc khoảng 50 bài FREE mở 0 đồng.

Xem miễn phí: trước bán được khoá học, sao giờ thì không?

Bạn bấm vào xem liền nha. Sau khi coi xong bài miễn phí tại video vì sao trước bán được khoá học mà giờ thì không, bạn sẽ hiểu rõ cách xoay sang tệp khách mới. Nếu bạn muốn có Little Mon theo sát khoá của bạn cùng hệ thống MAC, dự livestream HCC thứ 5 và vào nhóm Đồng nghiệp của Hùng thì xem tại trang nâng cấp PRO của KHA. Đừng để chuyện Kodak phá sản lặp lại với khoá học của bạn: học bán cho người lạ trước khi tệp người quen cạn.

Câu hỏi thường gặp về Kodak phá sản

Kodak phá sản năm nào?

Kodak nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 ở Mỹ vào ngày 19/1/2012. Sự việc diễn ra sau 37 năm kể từ lúc kỹ sư của hãng tự chế ra chiếc máy ảnh số năm 1975. Hãng sập vì quá tiếc phim nhựa.

Vì sao Kodak phá sản?

Hãng rơi vào cảnh phá sản vì quá tiếc nguồn lợi nhuận lớn nhất từ việc bán phim chụp hình nên đã giấu máy ảnh số vào ngăn kéo. Khi các hãng khác đưa máy kỹ thuật số ra thị trường rồi tới điện thoại có camera, người ta không mua phim nữa.

Ai chế ra máy ảnh kỹ thuật số đầu tiên?

Người chế tạo ra chiếc máy chụp hình kỹ thuật số đầu tiên là Steven Sasson, kỹ sư làm việc tại Kodak vào năm 1975. Năm 1977 Kodak nộp đơn xin bằng sáng chế cho máy này và được cấp bằng năm 1978 (U.S. patent 4,131,919). Dù nắm công nghệ gốc, lãnh đạo hãng lúc đó lại cất máy vào ngăn kéo.

Máy ảnh số đầu tiên của Kodak nặng bao nhiêu, chụp ra sao?

Chiếc máy năm 1975 nặng khoảng 3,6 kg, tức 8 pound. Ảnh chụp ra có màu đen trắng, độ phân giải chỉ 100 × 100 điểm ảnh (0,01 megapixel), được ghi vô băng cassette và mỗi tấm mất 23 giây để ghi xong.

Kodak bây giờ còn hoạt động không?

Sau khi nộp đơn xin bảo hộ phá sản vào ngày 19/1/2012, Kodak đã tái cấu trúc và bước ra khỏi phá sản vào tháng 9/2013. Tới nay công ty vẫn còn hoạt động trên thị trường. Dù vậy, quy mô của hãng đã nhỏ hơn thời hoàng kim bán phim rất nhiều.

Bài học từ Kodak cho người làm ăn nhỏ là gì?

Khi đang có một mảng ăn nên làm ra, bạn đừng bao giờ giấu cái mới chỉ vì tiếc cách làm ăn cũ. Bạn hãy làm cái mới song song cho nó lớn dần rồi để cái cũ nghỉ khi cái mới đủ sức gánh, vì cái mới mình không làm thì người lạ cũng tới làm thay.